Historia i zabytki Cypru: od rzymskich mozaik w Pafos i klasztoru Kykkos po antyczną Salaminę i gotyckie Bellapais na północy. Przegląd najciekawszych zabytków po obu stronach wyspy z praktycznymi poradami rezydentki.
Cypr leży na skrzyżowaniu kultur – starożytni Grecy, Rzymianie, Bizancjum, krzyżowcy, Wenecjanie, Osmanowie i Brytyjczycy przychodzili i odchodzili, a wszyscy zostawili swoje ślady. Trzy cypryjskie miejsca są na liście UNESCO: Pafos, neolityczna osada Choirokoitia i malowane kościoły w Troodosie. Ciekawe zabytki znajdziesz na południu i na północy wyspy. Tło historyczne znajdziesz w artykule Historia Cypru.
Tuż przy porcie w Pafos leży rozległy park archeologiczny wpisany na listę UNESCO. Największą atrakcją są podłogi rzymskich willi z dobrze zachowanymi mozaikami – sceny z antycznych mitów, bogowie i zwierzęta w kolorach, które przetrwały dwa tysiące lat.
Na terenie parku znajdziesz też antyczny odeon, ruiny twierdzy i latarnię morską z widokiem na całe wybrzeże.
Teren jest duży i prawie bez cienia – przyjdź rano albo późnym popołudniem i weź wodę i kapelusz. Za wstęp płacisz na miejscu.
Najbardziej znana rzymska willa parku z rozległymi mozaikowymi podłogami.
Ze wzgórza przy latarni jest piękny widok, a odeon poniżej bywa latem wykorzystywany na koncerty.
Na skraju Pafos nad morzem leżą Grobowce Królewskie – podziemne grobowce wykute w skale, niektóre z dziedzińcami i kolumnami. Mimo nazwy nie pochowano tu królów, lecz ważnych mieszkańców antycznego miasta. Należą do zabytków Pafos z listy UNESCO.
Do grobowców schodzisz po kamiennych schodach – przydadzą się solidne buty. Najprzyjemniej jest tu wcześnie rano, w południe słońce praży.
Najpiękniejsze grobowce mają dziedzińce z kolumnami, przypominające domy żywych.
Grobowce i park archeologiczny łatwo połączysz w jedno przedpołudnie.
Antyczne miasto Kurion leży na klifie nad morzem między Limassol a Pafos. Jego sercem jest grecko-rzymski teatr z widokiem na wybrzeże, w którym latem odbywają się przedstawienia, oraz domy z mozaikami z późnego antyku.
Na klifie wieje i nie ma cienia – weź wodę i kapelusz. Za wstęp płacisz na miejscu, na stanowisko najlepiej dojechać autem.
Teatr z widokiem na morze to najbardziej fotogeniczne miejsce Kurionu.
Niedaleko miasta leżą ruiny sanktuarium boga Apollina.
W górach Troodos stoi najważniejszy klasztor wyspy, Kykkos, z XI wieku, a w górskich wioskach rozsianych jest dziesięć malowanych bizantyjskich kościołów z listy UNESCO. Nad klasztorem znajduje się grób Makariosa III, pierwszego prezydenta Cypru.
W klasztorach i kościołach obowiązuje ścisły dress code – ramiona i kolana muszą być zakryte. Zaplanuj dłuższą jazdę krętymi drogami w góry.
Małe kościoły ze stromymi drewnianymi dachami kryją kilkusetletnie freski.
Porady na cały dzień w górach znajdziesz w artykule Góry Troodos.
Południowa część Nikozji, stolicy Republiki Cypryjskiej, jest otoczona weneckimi murami w kształcie gwiazdy. Na starym mieście stoi Pałac Arcybiskupi, a obok katedra św. Jana z freskami. Główna ulica handlowa, Ledra, kończy się tuż przy przejściu granicznym na północ.
Na północ przechodzisz pieszo przez przejście na ulicy Ledra, z kontrolą dokumentów po obu stronach – weź dokument tożsamości (dowód osobisty albo paszport). W mieście najlepiej zaparkuj przy murach i dalej idź pieszo.
Mały kościół obok Pałacu Arcybiskupiego, którego ściany i sufit pokrywają freski.
Największe muzeum archeologiczne wyspy ze zbiorami od prehistorii po czasy rzymskie.
Tuż za przejściem na ulicy Ledra zaczyna się północna część miasta – po turecku Lefkoşa. Jej sercem jest meczet Selimiye, pierwotnie gotycka katedra św. Zofii, a niedaleko stoi osmański karawanseraj Büyük Han z dziedzińcem, kawiarniami i warsztatami. Okoliczne ulice pełne są bazarów i małych sklepików.
Płacisz w lirach tureckich, często też w euro. W meczecie zdejmij buty i zakryj ramiona i kolana, kobiety mogą wziąć chustę. Na południe wracasz tym samym przejściem.
Gotycka katedra z minaretami – jedna z najciekawszych budowli na całej wyspie.
Osmański karawanseraj, idealny na kawę i zakup pamiątek z miejscowych warsztatów.
Niedaleko Famagusty leży Salamina – jedno z najważniejszych antycznych miast wyspy. Spacerujesz między kolumnami gimnazjonu, rzymskimi termami i wielkim teatrem, a wszystko w zasięgu wzroku od morza.
Stanowisko jest rozległe i nasłonecznione – weź wodę i kapelusz. Na północ potrzebujesz dokumentu tożsamości (dowód osobisty albo paszport), za wstęp płacisz na miejscu.
Najbardziej fotogeniczna część miasta z rzędem marmurowych kolumn.
Wielki teatr, który mieścił niegdyś tysiące widzów.
Stare miasto Famagusty otaczają potężne weneckie mury. Jego sercem jest gotycka katedra św. Mikołaja z przełomu XIII i XIV wieku, dziś meczet Lala Mustafa Pasha. Za miastem leży opuszczona dzielnica Warosza, pamiątka po podziale wyspy w 1974 roku.
W meczecie zdejmij buty i zakryj ramiona i kolana. Wchodzenie do zamkniętych części Waroszy jest zabronione i pilnowane.
Z murów patrzysz na stare miasto i morze.
Plaże nowej Famagusty są niedaleko – więcej w artykule Najpiękniejsze plaże na Cyprze.
Na zboczu nad Kyrenią stoi opactwo Bellapais – jedna z najpiękniejszych gotyckich budowli Cypru. Z krużganków i refektarza patrzysz ponad gajami oliwnymi aż na morze.
Z Kyrenii do wioski Bellapais prowadzi krótka, ale kręta droga. Za wstęp płacisz na miejscu, a w pobliżu są przyjemne kawiarnie.
Gotyckie łuki wokół klasztornego ogrodu to najbardziej fotogeniczna część opactwa.
Mała wioska wokół opactwa jest idealna na kawę z widokiem.
Kyrenia ma jeden z najbardziej malowniczych portów wyspy, nad którym wznosi się wenecki zamek. W zamku znajduje się wrak antycznego statku, który zatonął przy wybrzeżu ponad dwa tysiące lat temu.
Wokół portu są restauracje z widokiem, a ceny są zwykle niższe niż na południu. Płacisz w lirach tureckich, często też w euro.
Wrak antycznego statku handlowego w muzeum zamkowym należy do najstarszych na świecie.
Ruiny zamku wysoko w górach nad miastem, z widokiem na całe wybrzeże.
Słońce: stanowiska archeologiczne zwykle nie mają cienia – wyrusz rano albo późnym popołudniem i weź wodę i kapelusz.
Ubranie: w kościołach, klasztorach i meczetach zakryj ramiona i kolana, w meczetach zdejmij buty.
Na północ: weź dokument tożsamości (dowód osobisty albo paszport), płacisz w lirach tureckich. Z autem wynajętym na południu licz się z tym, że na granicy wykupisz tylko OC – więcej w artykule Między Cyprem Południowym a Północnym.
Wstęp: większość zabytków pobiera opłatę za wstęp, którą płacisz na miejscu. Przed wizytą sprawdź godziny otwarcia – zimą są zwykle krótsze.
Pafos z parkiem archeologicznym i Grobowcami Królewskimi, neolityczna osada Choirokoitia i dziesięć malowanych kościołów w górach Troodos.
Na południu Pafos – park archeologiczny i Grobowce Królewskie połączysz w jeden dzień. Na granicy obu części wyspy Nikozję z murami, muzeami i przejściem na północ.
Najbardziej znany jest teatr w Kurionie na klifie nad morzem, duży teatr ma też Salamina koło Famagusty, a mały odeon stoi w parku archeologicznym w Pafos.
Tak – Salamina, Famagusta, Bellapais i Kyrenia są w zasięgu jednodniowej wycieczki. Weź dokument tożsamości (dowód osobisty albo paszport) i licz się z płatnością w lirach tureckich.
Ramiona i kolana muszą być zakryte, w meczetach zdejmij buty. Kobiety mogą wziąć do meczetu chustę.
Cypr to wyspa, na której historia jest dosłownie na wyciągnięcie ręki – od rzymskich mozaik po gotyckie katedry. Wystarczy na kilka godzin zostawić plażę.
